تعداد نشریات | 418 |
تعداد شمارهها | 9,985 |
تعداد مقالات | 83,469 |
تعداد مشاهده مقاله | 76,606,402 |
تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 53,718,321 |
منازعات گفتمانی در غزلیات حافظ مبتنی بر نظریه گفتمان لاکلا و موف | ||
فصلنامه مطالعات ادبیات تطبیقی | ||
دوره 15، شماره 59، مهر 1400، صفحه 9-37 اصل مقاله (817.21 K) | ||
نوع مقاله: علمی پژوهشی | ||
شناسه دیجیتال (DOI): 10.30495/clq.2021.685274 | ||
نویسندگان | ||
میترا داودی1؛ محمد جواد حجازی* 2؛ سیدعلیاصغر سلطانی3 | ||
1دانشجوی دکترا زبانشناسی همگانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد قم | ||
2استادیار دانشگاه آزاد اسلامی، واحد قم | ||
3عضو هیأت علمی دانشگاه باقر العلوم(ع) | ||
چکیده | ||
مناقشات بر سر دینداری یا دینگریزی حافظ از دیرباز ادامه داشته است. مسأله در این مقاله این است که نظم گفتمانی موجود در دیوان غزلیات حافظ شناسایی گردد، و مشخص شود که در این نظم گفتمانی کدام گفتمانها خودی و برجستهسازی شدهاند و کدام گفتمانها غیر خودی و به حاشیه رانده شدهاند. بدین صورت میتوان با روشی داده بنیاد و عینی از رویکرد حافظ نسبت به دین درک بهتری به دست آورد. مبنای نظری در پژوهش، نظریه گفتمان لاکلا و موف است و روش پژوهش مبتنی بر مدل نشانهشناسی گفتمانی سلطانی(۱۳۹۳) است. بر این اساس مشخص گردید که نظم گفتمانی موجود در دیوان حافظ شامل گفتمانهای حکومتی، دینی، تصوف و طریقت رندی حافظ است. گفتمان رندی، گفتمان برجستهسازی شده و خودی و سه گفتمان دینمحور دیگر گفتمانهای حاشیهرانی شده و غیر خودی هستند. همراستایی گفتمان رندی حافظ با انس و عشق او به قرآن گویای عدم تقابل این گفتمان با ارزشهای حقیقی دینی است. دال مرکزی در گفتمان رندی دال ریاستیزی است که در تقابل و تنازع و با ریاکاری در گفتمانهای دینمحور است. | ||
کلیدواژهها | ||
حافظ؛ گفتمان لاکلا و موف؛ نشانهشناسی گفتمانی؛ برجستهسازی و حاشیهرانی | ||
مراجع | ||
انوری، حسن. ۱۳۸۲ش، فرهنگ فشرده سخن، 2ج، تهران: سخن.
برزگر خالقی، محمدرضا. ۱۳۹۶ش، شاخ نبات حافظ: شرح غزلها همراه با مقدمه، چاپ نهم، تهران: زوار.
پورنامداریان، تقی. ۱۳۸۲ش، گمشده لب دریا: تعاملی در معنی و صورت شعر حافظ، تهران: سخن.
حافظ شیرازی، شمسالدین محمد. ۱۳۷۷ش، دیوان غزلیات حافظ، بر اساس نسخه تصحیح شده غنی و قزوینی به کوشش رضا کاکایی، تهران: ققنوس.
خدیو جم، حسین. ۱۳۹۳ش، واژه نامه غزلهای حافظ با یادداشتها و حواشی مهدی اخوان ثالث، به کوشش نیما تجبر، تهران: زوار.
خرمشاهی، بهاءالدین. ۱۳۷۳ش، حافظ نامه: شرحالفاظ، مفاهیم کلیدی و ابیات دشوار حافظ، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
خرمشاهی، بهاءالدین. ۱۳۸۴ش، ذهن و زبان حافظ، ویراست ۳، تهران: انتشارات ناهید.
خواجوی کرمانی. ۱۳۳۶ش، دیوان خواجو، به اهتمام و تصحیح احمد سهیلی خوانساری، تهران: بارانی و محمودی.
رجایی بخارایی، احمدعلی. ۱۳۹۰ش، فرهنگ اشعار حافظ، چاپ نهم، تهران: علمی.
زرینکوب، عبدالحسین. ۱۳۷۳ش، از کوچه رندان: درباره زندگی و اندیشه حافظ، تهران: سخن.
سلطانی، سیدعلی اصغر. ۱۳۸۴ش، قدرت گفتمان و زبان؛ ساز و کارهای جریان قدرت در جمهوری اسلامی ایران، تهران: نشر نی.
شاه نعمتالله، ولی. ۱۳۶۱ش، کلیات اشعار شاه نعمتالله ولی، به سعی دکتر جواد نوربخش، چاپ ششم، تهران: انتشارات خانقاه نعمت الهی.
غنی، قاسم. ۱۳۹۳ش، بحث در آثار و احوال حافظ، تاریخ تصوف در اسلام، چاپ دوازدهم، تهران: زوار.
مرتضوی، منوچهر. ۱۳9۵ش، مکتب حافظ، مقدمهای بر حافظشناسی، تهران: طوس.
معین، محمد. ۱۳۷۵ش، حافظ شیرین سخن، به کوشش مهدخت معین، تهران: صدای معاصر.
یورگنسن، ماریان و لوئیز فیلیپس. ۱۳۹۳ش، نظریه و روش در تحلیل گفتمان، ترجمه هادی خلیلی، تهران، نشر نی.
کتب انگلیسی
Lacalau and Mouffe, 1985. Hegemony and socialist strategy: towards a Radical Democratic Politics. London: Verso.
Laclau, E. , 1993. Power and representation. In M. Poster (ed). Politics, Theory and Contemporary culture. New York: Columbia University Press.
Sayyid, B. and Zac, L., 1998. Political analysis in a world without foundation. In Elinor Scarboraough and Tanenbaum (Eds). Research strategies in the social sciences. Oxford: Oxford University Press.
Smith, A. M., 1998. Laclau and Mouffe: the radical democratic imagery. London: Routledge.
مقالات
اکرمی، میرجلیلی، ۱۳۸۴ش، «دولت قرآن و اسلام بیان در شعر حافظ»، علامه، تابستان، شماره ۶، صص21- 40.
باقری خلیلی، علی اکبر و سهراب قهارپور گنابی. ۱۳۹۲ش، «تجربه دینی حافظ شیرازی بر اساس نظریه گلاک و استارک»، شعرپژوهی، پاییز، شماره ۱۷، صص23- 44.
جعفری، سیدحسین و سعید زهره وند و علی حیدری. 1398ش، «تناقضهای بیناگفتمانی در شعر حافظ»، فصلنامه مطالعات ادبیات تطبیقی، دوره 13، شماره 50، تابستان، صص467-429.
درخشان، مهدی. 1353ش، «مشترکات حافظ شیرازی و ناصر بخارایی، دو شاعر معاصر قرن هشتم»، گوهر مراد، شماره ۱۷، صص484-490.
رحمدل، غلامرضا. 1382ش، «زیباییشناسی دینی در غزلیات حافظ»، نشریه دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، تابستان و پاییز ۱۳۸۲، شماره ۱۶۷، صص129-148.
سلطانی، سیدعلی اصغر و اعظم راودراد و مرجانه سوزنکار. ۱۳۹۳ش، «بازنمایی چالش سنت و مدرنیته در فیلم به همین سادگی»، مجله جامعهشناسی هنر و ادبیات، پاییز و زمستان، دوره ششم، شماره ۲، صص۲۱۳- ۲۳۸.
سلطانی، سیدعلی اصغر. ۱۳۸۸ش، «تحلیل گفتمان به مثابه نظریه و روش»، فصلنامه علوم سیاسی، شماره ۲۸.
سلطانی، سیدعلی اصغر. ۱۳۹۳ش، «نشانهشناسی گفتمانی یک جدایی»، مجله مطالعات جامعه شناختی، دوره ۲۱، شماره ۲، پاییز و زمستان، صص۴۳- ۷۲.
فیض الاسلام، جهاد و کبری رشنو. ۱۳۹۰ش، «شراب گوارای الهی(بررسی تطبیقی خمریه الهی ابن فارض و حافظ شیرازی)»، پژوهشگاه حکمت و فلسفه اسلامی، پاییز ۱۳۹۰، شماره 27، صص101-116.
مالمیر، تیمور. ۱۳۹۰ش، «اهمیت دانش معانی در فهم رندی حافظ»، ادب فارسی، بهار و تابستان ۱۳۹۰، شمارههای 3، 4 و 5، صص147- 158.
مظاهری، محمدمهدی. ۱۳۸۴ش، «دین از خلوت فطرت تا جلوت هنر»، پژوهش دینی، بهار، شماره 9، صص143-161.
مقدمی، محمدتقی. ۱۳۹۰ش، «نظریه تحلیل گفتمان لاکلا و موف و نقد آن»، معرفت فرهنگی اجتماعی، سال دوم، شماره دوم، بهار ۱۳۹۰، صص91-124. | ||
آمار تعداد مشاهده مقاله: 242 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 233 |