تعداد نشریات | 418 |
تعداد شمارهها | 9,986 |
تعداد مقالات | 83,489 |
تعداد مشاهده مقاله | 76,684,942 |
تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 53,784,481 |
بررسی مکانیسم اثرگذاری نوسانات نرخ ارز، قیمت نفت و رشد اقتصادی برشاخص کل بورس اوراق بهادار Investigating the Mechanism of Fluctuation Exchange Rate, Oil Price and Economic Growth on the Tehran Securities Exchange | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
اقتصاد مالی | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
دوره 15، شماره 55، شهریور 1400، صفحه 333-353 اصل مقاله (601.85 K) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
نوع مقاله: علمی پژوهشی | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
نویسندگان | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
ناصر سیف اللهی* 1؛ حامد سیف اللهی انار2 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
1گروه مدیریت و اقتصاد دانشگاه محقق اردبیلی،اردبیل،ایران | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
2دانشجوی کارشناسی ارشد علوم اقتصادی دانشگاه تهران | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
چکیده | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
شاخص کل بورس شرکتهای پذیرفته شده در بورس یکی از معیارهای مهم در ارزیابی اقتصاد کلان به شمار میرود. ازجمله عوامل مؤثر بر شاخص قیمت سهام نرخ ارز، قیمت نفت و رشد اقتصادی است. در این پژوهش به بررسی اثر نوسانات نرخ ارز، قیمت نفت خام و نرخ رشد اقتصادی بر شاخص کل بورس اوراق بهادار تهران، طی دوره زمانی 1397 -1388 با استفاده از دادههای ماهانه پرداخته شده است. در ادامه برای محاسبه نوسانات نرخ ارز، قیمت نفت و رشد اقتصادی از روش خود رگرسیونی واریانس ناهمسانی شرطی استفاده شده است و سپس از طریق الگوی گشتاور تعمیم یافته مدل برآورد گردیده است. نتایج حاصل از برآورد مدل نشان داد که نوسانات شاخص کل بورس اوراق بهادار تهران تحت تأثیر نوسانات نرخ ارز، قیمت نقت خام و رشد اقتصادی قرار میگیرد و از بین آنها شاخص کل یک دوره قبل و نرخ ارز بیشترین تأثیر را بر شاخص کل بورس اوراق بهادار میگذارد. Investigating the Mechanism of Fluctuation Exchange Rate, Oil Price and Economic Growth on the Tehran Securities Exchange Nasser Seifollahi Hamed Seifollahi The overall stock market index of listed companies is one of the important criteria in assessing macroeconomics. Among the factors affecting the stock price index are the exchange rate, oil prices and economic growth. In this study, the effect of exchange rate fluctuations, crude oil price and economic growth rate on the total index of Tehran Stock Exchange, during the period of 2009-2018 using monthly data has been studied. Then, to calculate exchange rate fluctuations, oil prices and economic growth, the regression method of conditional variance variance was used and then it was estimated through the generalized model torque model. The results of the model estimate showed that the fluctuations of the total index of Tehran Stock Exchange are affected by exchange rate fluctuations, crude price and economic growth, and among them the total index of a previous period and the exchange rate have a greater impact on the overall stock market index. Leaves securities. | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
کلیدواژهها | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
ارز؛ رشد اقتصادی؛ قیمت نفت؛ شاخص کل بورس و اوراق بهادار. طبقه بندی JEL : G00؛ G14؛ G31؛ G32 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
اصل مقاله | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
بررسی مکانیسم اثرگذاری نوسانات نرخ ارز، قیمت نفت و رشد اقتصادی برشاخص کل بورس اوراق بهادار
ناصر سیفاللهی[1] حامد سیفاللهی[2]
چکیده شاخص کل بورس شرکتهای پذیرفته شده در بورس یکی از معیارهای مهم در ارزیابی اقتصاد کلان به شمار میرود. ازجمله عوامل مؤثر بر شاخص قیمت سهام نرخ ارز، قیمت نفت و رشد اقتصادی است. در این پژوهش به بررسی اثر نوسانات نرخ ارز، قیمت نفت خام و نرخ رشد اقتصادی بر شاخص کل بورس اوراق بهادار تهران، طی دوره زمانی 1397 -1388 با استفاده از دادههای ماهانه پرداخته شده است. در ادامه برای محاسبه نوسانات نرخ ارز، قیمت نفت و رشد اقتصادی از روش خود رگرسیونی واریانس ناهمسانی شرطی استفاده شده است و سپس از طریق الگوی گشتاور تعمیم یافته مدل برآورد گردیده است. نتایج حاصل از برآورد مدل نشان داد که نوسانات شاخص کل بورس اوراق بهادار تهران تحت تأثیر نوسانات نرخ ارز، قیمت نقت خام و رشد اقتصادی قرار میگیرد و از بین آنها شاخص کل یک دوره قبل و نرخ ارز بیشترین تأثیر را بر شاخص کل بورس اوراق بهادار میگذارد.
واژههای کلیدی: ارز، رشد اقتصادی، قیمت نفت، شاخص کل بورس و اوراق بهادار. طبقه بندی JEL : G00,G14,G31,G32
1- مقدمه بازارهای مالی قرنها در مرکز اقتصادها بودهاند. هرگونه ناپایداری یا بحرانی که در این بازارها رخ میدهد، تأثیرات جزئی یا کلی بر اقتصاد دارد.عمدتاً از قرن بیستم، بازارهای سهام در قلب اقتصادها قرار گرفتند. در عصر ما، بزرگترین بحرانهای اقتصادی ناشی از نوسانات شدید و ناپایداریهای بورس اوراق بهادار است و بنابراین، بورس اوراق بهادار کانون توجه اقتصاد است. اقتصاددانان، سرمایهگذاران و سیاستگذاران سعی در پیشبینی تغییرات قیمت سهام دارند که اساساً به عوامل کلان اقتصادی خارجی و داخلی بستگی دارد.(دمیر[i]،1:2019). از قرن هفدهم میلادی، اقتصاد جهانی بحرانهای بسیاری را تجربه کرد که ناشی از بحران مالی و بهطور خاص بازارهای بورس بوده است (گاربر[ii]،1990:36) بنابراین، سیاستگذاران اقتصادی باید پیشرفت بازارهای سهام را بهدقت نظارت کنید تا در صورت بروز بیثباتیهای غیرمنتظره اقدامات احتیاطی را اعمال نمایند. نظریه مالی استدلال میکند که در یک بازار مالی بهخوبی توسعهیافته، ریسک ارزی بخشی از خطر غیرسیستماتیک است. نوسانات نرخ ارز میتواند از دو طریق بر شرکت تأثیر بگذارد: تأثیر مستقیم میتواند بر داراییهای خالص پولی و واقعی شرکت و تأثیر غیرمستقیم، میتواند از طریق تقاضای کل، هزینه کالاهای وارداتی، کالاهای وارداتی رقیب و انتظارات تورمی تأثیر بگذارد(ماهاپاترا و بهادور[iii]،16:2018-15). بورس اوراق بهادار از جایگاه خاصی در سیستم مالی کشور ما برخوردار بـوده و کارآمـدی و توسـعه بازار سرمایه درگرو فعال بودن این نهاد در کشور است. دو کارکرد مهم بورس اوراق بهـادار را میتوان جمعآوری پساندازهای اندک و نقدینگی موجود در سطح جامعه و هدایت آنها به سمت فرآیند تولیـد کالا و خدمات در کشور ذکر کرد. سرمایهگذاران بـورس اوراق بهـادار طیـف وسـیعی از افـراد جامعـه را تشکیل میدهند که همواره در پی کاهش خطر و افزایش بازدهی متناسب با قبـول خطـر هسـتند. شاخص بورس عددی است که بیانگر وضعیت کلی بورس و روند رشد و یا افت این بازار است. شاخص کل بورس اوراق بهادار مهمترین عامل مؤثر برتصمیمگیری سرمایهگذاران و نشانگر وضعیت کلی بازار است و تصمیمات سرمایه گذران در بورس شدیداً تحت تأثیر این شاخص قرار میگیردو تغییرات در آن یکی از منابع مهم اطلاعات در دسترس و عامل مهم در ارزیابی عملکرد بنگاه به حساب میآید. بنابراین رفتار این شاخص یک عامل مهم برای خریدار سهام، کارگزاران، مدیران بورس و دولت یک موضوع با اهمیت به شما میرود. ازجمله عوامل مهم بر نوسانات مهم شاخص کل بورس و اوراق بهادار نوسانات نرخ ارز است که نوسانات آن از سال 1390 به شدت زیاد گردیده است و عملاً دولت در کنترل آن با چالش جدی روبرو است و هر از چند گاهی با رشد فزاینده، نگرانیهای زیادی به اقتصاد تزریق میکند. همچنین نرخ رشد اقتصادی بعد از وضع تحریمها با نوسانات زیادی روبرو گردید و در اکثر سالها با رشد منفی همراه بوده است. صادرات نفت نیز همراه وضع تحریمهابهصورت ملایم رو به کاهش گذاشته و بعد از شروع کرونا از اواخر سال 1398 کاهش بیسابقهای را در قیمت تجربه کرده است. در این پژوهش به بررسی اثر نوسانات نرخ ارز(دلار) قیمت نفت خام سبد اوپک و نرخ رشد اقتصادی بر شاخص کل بورس اوراق بهادار موردبررسی قرار میگیرد. یکی از بازارهای اساسی و تأثیرگذار اقتصادی در هر کشوری بازارهای مالی است. شرایط این بازارها بهشدت بر بخشهای واقعی اقتصاد تأثیرگذار است و همچنین از سایر بخشهاتأثیر میپذیرند. از اجزای مهم بازارهای مالی، بازار سهام است که از کانالهای مهم سرمایهگذاری در دنیا به شمار میرود. از آنجاییکه انجام سرمایهگذاری در کشورها برای تولید کالا امری لازم و ضروری است و یکی از راههای تأمین وجوه موردنیاز جهت انجام سرمایهگذاری توسط شرکتها انتشار سهام است (وکیلیفرد و علیفرّی، 1394). در کشورهای درحالتوسعه ازجمله ایران، متغیرهای کلان اقتصادی دارای درجه بالایی از نوسانات و بیثباتی میباشند. از زمان معرفی رژیم نرخ شناور در اوایل دهه 1970، نوسانات نرخ ارز به طرز چشمگیری افزایشیافته است. درنتیجه، عدم اطمینان بیشتر در رابطه بین بازارهای ارز و بورسهای بینالمللی وجود دارد. بورس سهام نقش مهمی در توسعه اقتصاد ایفامیکند. در کشورهایی که نرخ ارز از نوسانات زیاد برخورداراست، طرحهای سرمایهگذاری بهویژه طرحهایی که بخش عمدهای از ماشینآلات و تجهیزات آن از طریق واردات از خارج تأمین میشود و مدت اجرای طرح نیز با توجه به طول دوران اجرای طرحها طولانی است بهشدت در معرض ریسک و نا اطمینانی ناشی از افزایش نرخ ارز قرار میگیرند و به علت نوسانات زیاد نرخ ارز (افزایش نرخ ارز) و بروز مشکلات مالی در مدتزمان پیشبینی به بهرهبرداری نمیرسند. مشکلات ناشی از نوسانات افزایشی نرخ ارز بهویژه زمانی که اجرای طرح از طریق اخذ تسهیلات ارزی از طریق بانکها انجام میگیرد، محیط نامطمئنی را برای سرمایهگذاران ایجاد میکند و باعث میشود تا سرمایهگذاران نتوانند به سهولت و با اطمینان بیشتر در مورد سرمایهگذاری آتی تصمیمگیری کنند و احیاناً متحمل زیانهای غیرقابل پیشبینی میشوند. وقتی نرخ ارز در طی زمان افزایش مییابد شرکتهایی که با اخذ وام ارزی اقدام به سرمایهگذاری کردن و درآمد ارزی حاصل از صادرات آنها چشمگیر نیست، عملاً در بازپرداخت تسهیلات بانکی ناتوان میگردند. اگر مجموع کشش صادرات و واردات بزرگتر از یک باشد، افزایش نرخ ارز توان رقابتپذیری بنگاههای داخلی را در بازارهای جهانی تقویت میکنند. بنابراین برای افزایش سرمایهگذاری و بهتبع آن دستیابی به رشد اقتصادی بلندمدت و باثبات، ایجاد ثبات نسبی در بازار ارز و توجه به بازار سرمایه بهعنوان یکی از ارکان اصلی بازار سرمایه و عوامل تأثیرگذار بر شاخص قیمت سهام همچون نرخ ارز و نا اطمینانی آن از اهمیت ویژهای برخوردار است. با توجه به اینکه بورس اوراق بهادار تهران مهمترین رکن بازار سرمایه ایران است؛ شناخت عوامل مؤثر بر آن میتواند به تصمیمگیری سرمایهگذاران کمک فراوانی نماید (پدرام و همکاران، 1393). دهقانی و کامیابی(1398) در تحقیقی تحت عنوان چگونگی اثرگذاری متغیرهای اقتصادی بر بازدهی شرکتهای بورسی در شرایط رونق و رکود بازار سرمایه نشان دادند که بین شاخص قیمت مصرفکننده و شاخص کل قیمت بورس رابطه مثبت و معناداری وجود دارد. نفت ازجمله کالاهای استراتژیک جهان وبهعنوان یکی از نهادههای مهم تولید هر کشور به شمار میرود. با توجه به تأثیر گستردهی منفی نوسانات قیمت نفت بر بخشهای مختلف اقتصاد ایران، مانعی برای کارایی بازار بورس به شمار میرود و بر عملکرد سرمایهگذاران تأثیرگذار است. بر این اساس نیازمند درک دقیق تغییرات قیمت نفت بر روی شاخص سهام هستند. تعیین قیمت نفت به عوامل متعددی بستگی دارد که اغلب آنها از کنترل تولیدکنندگان آن خارج است. همین مسئله سبب شده است که وضعیت اقتصادی اغلب کشورهای وابسته به درآمدهای نفتی تحت تأثیر نوسانات قیمت نفت قرار گیرد(فطرس و هوشمندی،147:1395). افزایش تحقیق نظری و تجربی در مورد رابطه بین قیمت نفت خام و شاخص بورس اوراق بهادار نشانگر اهمیت نفت خام برای اقتصاد جهانی از طریق تأثیر آن بر نقدینگی و سود شرکتها است (بدیب و لین، 2018). از دیدگاه تئوریک، تئوری ارزیابی ارزش سهام توضیح میدهد که قیمت سهام مجموع ارزشهای تنزیل شده جریان نقدی آینده مورد انتظار در افق سرمایهگذاریهای مختلف است، که بستگی به شرایط کنونی اقتصادی دارد. بازار نفت هماکنون بزرگترین بازارکالای دنیا محسوب میشود و از یک فعالیت تولیدی ابتدایی به بازار مالی پیچیدهای گسترشیافته است. طی دههی گذشته بازارهای نفت خام به حدی رشد کردهاندکه ریسک قیمتی این بازارها دامنهی وسیعی ازجمله تولیدکنندگان نفت خام، سوداگران نفت خام، شرکتهای نفتی و مصرفکنندگان نفت خام را تحت تأثیر قرار میدهد. تکانههای قیمتی نفت خام میتواند در نتیجهی تغییرات ناگهانی در تقاضای جهانی نفت، کاهش ظرفیت تولید و پالایش نفت خام، ذخیرهی احتیاطی در محصولات نفتی، تغییر ظرفیت تولید توسط اوپک، بحرانهای اقتصادی جهانی و حتی منطقهای و ریسکهای جغرافیای سیاسی رخ دهد (تانس وچتو همکاران[iv]،2010) .
2- فرضیههای پژوهش
سازماندهی مقاله بدینصورت است که در بخـش دوم ادبیات تحقیق بیانشده است. بخش سوم اختصاص بهتصریح الگو دارد. بخش چهارم به برآورد الگو و یافتهها و بخش پنجم به ارائهی نتایج تحقیق اختصاص دارد. دادههای مورد استفاده در پژوهش سری زمانی هستند که از سایت بانک مرکزی، سایت اوپک و سایت سازمان بورس اوراق بهادار جمعآوری گردیده است. برای رشد اقتصادی از شاخص نوسانات رشد اقتصادی، نوسانات قیمت نفت(قیمت نفت خام سبد اوپک)، برای نرخ ارز(برابر ریال –دلار) و برای شاخص کل بورس اوراق بهادار استفاده شده است. تجزیه و تحلیل نتایج دربسته نرمافزاری9Eviews صورت گرفته است.
3- ادبیات و پیشینه پژوهش نرخ ارز در کشورهای درحالتوسعه یکی از متغیرهای اقتصادی اثرگذار بـر شـاخص قیمـت سـهام به شمار میآید. با توجه به اینکه شرکتها و مؤسسات در این نوع کـشورها بهطور عمـده نیازهـای خود را بهصورت واردات از کشورهای توسعهیافته تأمین میکنند، بنابراین تغییرات نرخ ارز بهعنوان یکی از عوامل مهم و اثرگذار در تسخیر و تصفیه بدهیها به شمار میآید. افزایش نرخ ارز از یکسو باعث افزایش میزان بدهی خارجی و از سوی دیگـر باعـث افـزایش بهای تمامشده تولیدات و خدمات وارداتی توسط این شرکتها میشود. نظـر بـه اینکـه افزایش بدهی شرکت کمبود نقدینگی را به همراه دارد و کمبود نقدینگی بنگاههای اقتصادی اثـرمنفـی بر توزیع سود، بازده سهام و شاخص قیمت دارد و همچنین افزایش بهای تمامشده محـصولات تولیـدی، کاهش حاشیه سود شرکت، کاهش قیمت و بازده سهام و به تبع آن کاهش شاخص سهام را درپی دارد. بر اساس نظریههای اقتصادی رابطه دوطرفهای بین قیمت سهام و نرخ ارز وجـود دارد. اثر تغییر نرخ ارز بر قیمت سهام را میتوان از دو جنبه رویکرد سنتی و رویکرد پرتفوی مورد بررسی قرارداد. قیمت سهام نیز بهنوبه خود بر نرخ ارز تأثیر میگذارد (تأثیرپذیری بازار ارز از بازار سهام). نوسانات نرخ ارز میتواند دو اثر متفاوت برقیمت سهام داشته باشد . از یکسو، افزایش نـرخ ارز از بعد تقاضـا منجر به افزایش درآمد شرکتهای صادرکننده کالا و درنتیجه افزایش قیمت سهام آنها شده و از سوی دیگر از بعد عرضه منجر به کاهش سود شرکتهای واردکننـده نهادههای واسطهای و کـاهش قیمـت سهام آنها میشود (ابو نوری،1385). مدلهای تئوریک مانند شواهد تجربی با پیشگوییهایی درباره واقعیتها و هدایت رابطه علیتی بین بازار ارز و بازار سهام آمیخته هستند. بهطورکلی، مدلها در مورد رابطـه ایـن دو متغیـر در دو گروه دستهبندی میشوند: مدلهای با جهتگیری نرخ ارز و مدلهای با جهتگیری سـهام. مدلهای با جهتگیری نرخ ارز فرض میکنند که نرخهای ارز رقابتپذیری صادراتی شرکتهای داخلی را تحت تأثیر قرار میدهند که درنهایت تعادل تجاری و تولید را تحت تأثیر قـرار میدهد(دورنبوش و فیشر، 1980 و آگاروال، 1981). قیمتهای سهام بهوسیله ارزش فعلی جریانهای نقدی آتی کاهش مییابد. به این دلیل نـرخ ارز بهصورت مستقیم قیمتهای سهام را تحت تأثیر قرار میدهد. درنهایت، رابطهای از طرف نرخهای ارز به قیمتهای سهام وجود دارد. مدل با جهتگیری سهام بیشتر بر حسابهای نقـدی در تعیـین نرخهای ارز تأکیـد دارد. ایـن مدلها شامل مدل پرتفوی و مدلهای پولی هستند. مدلهای پرتفوی فرض میکنند که سرمایهداران داراییهای خارجی و داخلی را برای مقاصد گوناگون نگهداری میکنند. زنجیره علیت از قیمتهای سهام بـه نـرخ ارز در مدلهای پرتفـوی میتواند بهوسیله چنـین جریانهایی شرح داده شود: افزایش برونزا در قیمـت داراییهای داخلـی باعـث افـزایش تقاضـای سرمایهگذاران برای داراییهای داخلی میشود و اغلب داراییهای خارجی را میفروشند، درنتیجه پول محلی تقویت میشود. قیمت داراییهای داخلی از راه دیگری نیز میتواند نرخ ارز را تحت تأثیر قرار دهـد. زمانی که قیمت داراییهای داخلی افزایش مییابد ثروت و تقاضا برای پول را افزایش میدهد. تقاضای بیـشتر برای پول نرخهای بهره داخلی را افزایش میدهد که درنتیجه سرمایه خارجی بیشتری جـذب میشود. جریان سرمایههای خارجی به سمت داخل پول داخلی را تقویت میکند. کاویانی و همکاران (1397)در پژوهشی با شبیهسازی تأثیرشوکهای پایه پولی و سرمایهگذاری بر بازده قیمتی سهام شرکتها از طریق مدل تعادل عمومی تصادفی پویانتیجه گرفتند که شوک پایه پولی ابتدا بر بازده قیمتی سهام شرکتهاتأثیر مثبت دارد و در دورههای بعدی با کاهش شوک به حالت تعادلی و پایدار خود بر میگردد. تأثیر قیمت نفت خام بر بورس سهام از زاویههای نظری و تجربیاز تجزیهوتحلیل بخش، کشور خاص، منطقهای و جهانی(دوتا،نیک نکینن و روتویوس؛ فتیتی، گزمی و آیبد،2017، احمدی و همکاران، 2019، هو و همکاران، 2018، هوانگ و همکاران، 2016، جی و همکاران، 2018، کانگ، دو گراسیا و راتی، 2017، لو و شین، 2017؛ وونگ و ال-مساح، 2018؛ شیائو و همکاران، 2018؛ زو و همکاران، 2016) مورد توجه محققان و سرمایهگذاران قرارگرفته است. توجه روزافزون اهمیت نفت خام را به عنوان یک محصول استاندارد در بسیاری از بخشهای اقتصاد جهان تشبیه کرده است (گورن و مندی، 2018). نفت منبع مشترک سوخت است و 9/39 درصد از مصرف سوخت جهان را به خود اختصاص میدهد (2016،IEA)، با وجود تلاشهای روزافزون در پیدا کردن انرژیهای تجدیدپذیر و جایگزین، مصرف نفت خام همچنان بالا است (گورن و مندی[v]، 2018). همیلتون[vi]در مطالعهای تأثیر افزایش ناگهانی قیمت نفت در سال 1973 را بر عملکرد اقتصاد کلان آمریکا مورد بررسی قرارداد. وی در این مطالعه نشان داد که رکود دههی 70 آمریکا ناشی از افزایش ناگهانی قیمت نفت (تکانه) بوده است. نتایج حاصل از این پژوهش سبب نگرانی و حساسیت بسیاری از سیاستگذاران در مورد تغییرات قیمت نفت شد. زیرا که تغییرات قیمت نفت بهعنوان یکی از عوامل اصلی بسیاری از بحرانهای اقتصادی در میان کشورهای واردکننده و صادرکننده نفت شناخته شد. هامپومکمیلن[vii] (2008) به بررسی اثرمتغیرهای کلان اقتصادی در بازار سهام پرداختند. یافتههای تحقیق نشان داد که رابطه مثبت بین تولیدات صنعتی، شاخص قیمت مصرفکننده و نرخ بهره کوتاه مدت با بازار سهام وجود دارد. دیامندین و دراکوس[viii](2011) نیز نقش نرخ ارز را در تأثیرگذاری بر قیمت سهام مثبت ارزیابی کردند. سینر[ix](2001)نشان داد که ارتباط منفی بین بازده بازار سهام و شوکهای قیمت نفت در سهام آمریکا وجود دارد ؛ در حالی که چن و همکاران[x](1986) هانگ و همکاران[xi](1996) قادر به تعیین ارتباط معناداری بین دو متغیر قیمت نفت و بازار سهام نشدند. الوی و همکاران [xii](2008)با استفاده از روشهای تک متغیره و چند متغیره، به این نتیجه دست یافتهاند که تغییر در قیمت نفت خام، بهصورت معناداری بازده بازار سهام شش کشور توسعهیافته را تحت تأثیر قرار میدهد. منافی انور و همکاران(1394) تحقیقی با عنوان عوامل مؤثر بر تغییرات نرخ ارز واقعی و تأثیر آن بر شاخص رقابتپذیری در اقتصاد ایران (۹۲-۱۳۵۸)انجام دادند. یافتههای آنها نشان داد که در کوتاهمدت درآمدهای نفتی، نقدینگی و محصول ناخالص داخلی دارای تأثیر مثبت و کسری بودجه دارای تأثیر منفی بر نرخ ارز واقعی میباشند. در بلندمدت درآمدهای نفتی و کسری بودجه دارای تأثیر منفی و حجم نقدینگی و محصول ناخالص داخلی دارای تأثیر مثبت بر نرخ ارز واقعی هستند. بیری[xiii] (2015) در تحقیقی با عنوان تأثیرشاخصهای اقتصادی ومالی مؤثر بر سودآوری شرکتهای پاکستانی را مورد بررسی قرارداد است او دریافت که تولید ناخالص داخلی(عامل خارجی) رابطه مستقیم و معنیداری برسودآوری دوره موردبررسی دارد. گرچه بین نقدینگی، میانگین قیمت سهام و رشد سالانه درآمدها با سودآوری رابطه مستقیمی وجود دارد. سعید و اختر(2014)[xiv]درمقالهای تحت عنوان بررسی اثرمتغیرهای کلان اقتصادی بر شاخص سهام بانکها در پاکستان پرداختهاند. آنان با استفاده با استفاده از روش حداقل مربعات معمولی و با استفاده از دادههای فصلی برای مدتزمان سالهای 2000 تا 2010 میلادی و به تعداد 218 شرکت را مورد بررسی قرار دادند. نتایج حاصل از این پژوهش نشان میدهدکه نرخ تورم، نرخ ارز، نرخ بهره بلند مدت و قیمت نفت اثری مثبت و معنادار برای نشاخص داشته وعرضه پول، نرخ بهره کوتاهمدت و تولیدات صنعتی با اثری منفی برآن داشتهاند. خطیب سمنانی و همکاران(1393)نشان دادند که اگر در کوتاهمدت شوکی از جانب قیمت نفت خام به شاخص بازدهی بورس اوراق بهادار تهران وارد شود، در هر دوره به میزان 36/0 از اثر این شوک در مسیر بازگشت به تعادل بلندمدت کاسته شده و شاخص بازدهی بورس اوراق بهادار تهران پس از حدود سه دوره به تعادل بلندمدت میرسد. رستمی و برخورداری(1393) به بررسی تأثیر ریسکهای مالی و بیثباتی متغیرهای کلان اقتصادی(رشد اقتصادی و نرخ ارز) بر سیاست تقسیم سود شرکتهای پذیرفتهشده در بورس اوراق بهادار تهران پرداختند. نتایج تحقیق نشان داد که تأثیر ریسک سیستماتیک بر سود تقسیمی مثبت و تأثیر ریسک غیر سیستماتیک منفی است. استادی (1395)تحقیقی با عنوان عوامل مؤثر بر رشد اقتصادی ایران و اثر افزایش قیمت حاصلهای انرژی انجام دادند. یافتههای تحقیق بیانگر آن است که ارزشافزوده بخشهای مختلف اقتصادی ،اثر مثبت و معنیداری بر تولید ناخالص داخلی و رشد اقتصادی دارد. فدائینژاد و فراهانی(1396) در تحقیق اثرات متغیرهای کلان اقتصادی بر شاخص کل بورس اوراق بهادار تهران نشان دادند که تغییر نرخ رشد پول تأثیری منفی بر بازده شاخص سهام داشته و شاخص تولید صنعتی، قیمت نفت، تلاطم قیمت سهام و سطح قیمتها دارای تأثیر مثبت بر بازدهی این شاخص است. سیفاللهی(1396) در پژوهشی تحت عنوان عدم تقارن تکانههای قیمت نفت بر رشد اقتصادی در دو گروه کشورهای منتخب صادره کننده نفت و واردکننده نفت در بازه زمانی 1961-2015 با استفاده از الگوی تابلویی پویا پرداخت. یافتههای پژوهش در هر دو گروه کشورها نشان داد که اثر تکانههای قیمت نفت بر رشد اقتصادی نامتقارن است. خجسته نژاد و همکاران (1396) در تحقیقی تحت عنوان رابطه بلندمدت بین ریسک قیمت نفت و بازده بورس اوراق بهادار تهران با وجود وقفههای ساختاری، نشان دادن که رابطه طولانی مدت بین ریسک قیمت نفت و بازده بازار سهام تهران وجود دارد. عبدی(1396) در تحقیق تحت عنوان بررسی ارتباط بلندمدت میان شاخص کل بورس اوراق بهادار تهران و متغیرهای کلان اقتصادی پرداختند. نتایج حاصل از برآورد مدل بیانگر یک رابطه بلندمدت و هم انباشتگی بین شاخص کل با متغیرهای شاخص مصرفکننده ،حجم پول در گردش، نرخ ارز و شاخص قیمت تولیدکننده است. حیدری و همکاران(1397) در تحقیقی با عنوان بررسی تأثیر نرخ ارزبر بازده سهام صنعت دارو در بورس اوراق بهادار تهران نشاند دادند که در یک الگوی بهینه متشکل از سه رژیم، نرخ ارز، آثار متفاوتی در بازده صنعت دارو در رژیمهای مختلف دارد. سیفاللهی(2020)اثرات مثبت و منفی نرخ ارزبر روی شاخص بورس اوراق بهادار تهران نامتقارن است، بهطوریکه تأثیر افزایش نرخ ارزبر شاخص بورس اوراق بهادار به مراتب بیشتر از اثر کاهش آن است. 3- تصریح الگو اولین گام دربرآورد ضرایب معادله1محاسبه نوسانات نرخ ارز، نوسانات قیمت نفت و نوسانات رشد اقتصادی است. بعد از محاسبه نوسانات متغیرهای نرخ ارز، قیمت نفت و نرخ رشد اقتصادی، مانایی متغیرها بررسی گردیده است که در جدول 2 ارائه شده است. سپس با توجه به نتایج آزمون ریشه واحد، با استفاده از الگوی سری زمانی، ضرایب معادله برآورد شوند: برآورد واریانس شرطی یک متغیر در سه مرحله انجاممیشود: مرحله اول: انتخاب بهترین الگوی ARIMA برای متغیر مورد نظر که معمولاً با استفاده از رو باکس جنکینز انجام میگیرد. مرحله دوم: انجام آزمون تشخیص و آزمون واریانس ناهمسانی بر روی جمله اخلال ARIMA و مرحله سوم، در صورت وجود واریانس شرطی، برآورد مدل گارچ و محاسبه واریانس شرطی است. برای انتخاب الگوی ARIMA از آزمون شوارتز- بیزین استفاده شده است. به این صورت که هر یک از الگوهای تخمین زده شده که معکوس ریشه به دست آمده برای فرایند خودرگرسیون و میانگین متحرک کوچکتر و مساوی یک باشد و مقدار آماره شوارت کمتری داشته باشد، انتخاب میشود. در جدول شماره 2الف، الگوهای مختلف ARIMA با یکدیگر مقایسه شدهاند. با توجه به آماره باکس جنکینز الگوی (1,1)ARIMA انتخاب شده است که خصوصیات این مدل در جدل شماره2- ب ارائهشده است.
جدول2- الف مقایسه آماره شوارتز بیزین الگوهایARIMA مختلف برای قیمت نفت
منبع یافتههای پژوهشگر
جدول2- ب مقایسه آماره شوارتز بیزین الگوهایARIMAمختلف برای قیمت نفت
منبع یافتههای پژوهشگر
با توجه به نتایج به دست آمده باقیماندههای الگویARIMA دچار خودهمبستگی نیستند. آما مشکل واریانس همسانی دارند و بنابراین از الگوی گارچ برای تخمین رابطه واریانس ناهمسانی شرطی بین باقیماندهای الگو استفاده میشود. الگوی گارچ مناسب ARIMA برای باقیماندهها الگوی(1,1)GARCH است که نتایج به دست آمده براساس این الگو در جدول شماره 2-ج ارائه شده است. جدول 2-ج الگوی GARCH(1,1)برای قیمت نفت
منبع یافتههای پژوهشگر نتایج آزمون واریانس ناهمسانی بر روی باقیماندههای الگوی گارچ نشان میدهد که باقیمانده الگوی واریانس همسان است. برای محاسبه نوسانات نرخ ارز و رشد اقتصادی نیز طبق روش مورداستفاده در خصوص قیمت نفت عمل میشود. ابتدا الگوهایARIMA مختلف تخمین و با استفاده از الگوی گارچ نوسانات متغیر محاسبه میشود.
جدول3- الف مقایسه آماره شوارتز بیزین الگوهایARIMA مختلف برای نرخ ارز
منبع یافتههای پژوهشگر
طبق آماره باکس جنکینز الگوی(1,1)ARIMA انتخاب شده است که خصوصیات در جدول زیر ارائه شده است.
جدول3-ب مقایسه آماره شوارتز بیزین الگوهایARIMA مختلف برای نرخ ارز
منبع یافتههای پژوهشگر
با توجه به نتایج به دست آمده باقیماندههای الگوی ARIMA دچار خودهمبستگی نیستند، آما مشکل واریانس همسانی دارند و بنابراین از الگوی گارچ برای تخمین رابطه واریانس ناهمسانی شرطی بین باقیماندهای الگو استفاده میشود. الگوی گارچ مناسب ARIMA برای باقیماندهها الگوی (1,1)GARCH است که نتایج به دست آمده براساس این الگو در جدول شماره 3-ج ارائه شده است. جدول 3-ج الگویGARCH(1,1) برای نرخ رشد اقتصادی
منبع یافتههای پژوهشگر
جدول4-الف مقایسه آماره شوارتز بیزین الگوهای ARIMA مختلف برای نرخ رشد اقتصادی
منبع یافتههای پژوهشگر
طبق آماره باکس جنکینز الگوی (1,1)ARIMA انتخاب شده است که خصوصیات این مدل در جدول 4-ب ارائه شده است.
جدول4-ب مقایسه آماره شوارتز بیزین الگوهای ARIMA مختلف برای نرخ رشد اقتصادی
منبع یافتههای پژوهشگر
با توجه به نتایج به دست آمده باقیماندههای الگوی ARIMA دچار خودهمبستگی نیستند، آما مشکل واریانس همسانی دارند و بنابراین از الگوی گارچ برای تخمین رابطه واریانس ناهمسانی شرطی بین باقیماندهای الگو استفاده میشود. الگوی گارچ مناسب ARIMA برای باقیماندهها الگوی (1,1)GARCH است که نتایج به دست آمده بر اساس این الگو در جدول شماره ارائه شده است. جدول4-ج الگویGARCH(1,1) برای رشد اقتصادی
منبع یافتههای پژوهشگر
1-3- نتایج حاصل از آزمون ریشه واحد برای بررسی مانایی متغیرها از آزمونهای ریشه واحد لوین، لین و چو[xv] (2002)، ایم، پسران و شین[xvi] (2003)، فیلیپس و پرون[xvii] (1988) و آزمون دیکیفولر[xviii] (2001) استفاده شده است (جدول 4). فرضیه صفر این آزمونها، بیانگر نامانایی متغیرها است. بررسی مقادیر آمارهها و احتمال پذیرش آنها نشان میدهد که تمام متغیرها در سطح مانا بوده و دارای میانگین، واریانس و ساختار خود کوواریانس ثابت هستند.
جدول 4: نتایج آزمون ریشه واحد در سطح بر روی متغیرهای پژوهش
منبع: یافتههای پژوهشگر
4- تخمین الگو(مدل) وتجزیهوتحلیل دادهها بسیاری از پدیدههای اقتصادی ماهیتی پویا دارند و فرآیند تعدیل آنها در قالب الگوهای پویا قابل الگوسازی و بررسی است. الگوی رگرسیون پویای کیا از انواع الگوهای اقتصادسنجی هستند که امکان بررسی پویای الگوهای اقتصادی را فراهم میسازند. این الگو شامل وقفه متغیر وابسته به عنوان یکی از متغیرهای توضیحی هستند. چارچوب آزمون الگوی خود رگرسیونی پویا بهصورت زیر است:
در مدلهای فوق اندیس t بیانگر زمان (ماه) و سایر متغیرها به ترتیب زیر میباشند: که در آن متغیر وابسته و متغیرهای مستقل شامل: شاخص کل بورس یک دوره قبل، ، نرخ دلار، قیمت سبد نفت اوپک، ، نرخ رشد اقتصادی و جزء خطا را نشان میدهد. به دلیل دارا بودن یک وقفه از متغیر وابسته بهعنوان متغیر مستقل از روش GMM الگو تخمین زده شده است. نتایج تخمین الگوها در جدول 6 و 7 ارائهشده است.
جدول 5 : برآورد الگو به روش GMM
منبع:یافته های پژوهشگر
نتایج حاصل از برآورد الگو به روش GMM نشان میدهد در بلندمدت هر چهار متغیر، یعنی شاخص کل یک دوره قبل، نوسانات رشد اقتصادی، نوسانات نرخ ارز و نوسانات قیمت نفت بر شاخص کل بورس اثر مثبت و معنادار دارد.، شاخص کل یک دوره قبل با ضریب32/0،رشد اقتصادی با ضریب 054/0، نرخ ارزبا ضریب 45/0و قیمت نفت نیز با ضریب 0025/0بر شاخص کل بورس اوراق بهادار تهران اثر مثبت دارد.شاخص کل بورس، بیشتر به ترتیب تحت تأثیرشاخص کل دوره قبل، نرخ رشد ارز، نرخ رشد اقتصادی و قیمت نفت قرار میگیرد. با افزایش یکدرصدی در نرخ شاخص کل یک دوره قبل، نرخ رشد ارز، نرخ رشد اقتصادی و قیمت نفت به ترتیب شاخص کل بورس اوراق بهادار به میزان 3242/0درصد، 453/0درصد،0546/0درصد و 0025/0درصد افزایش مییابد. ضریب تعیین نیز نشانگر قدرت بالای توضیحدهندگی متغیرهای مستقل است. ضریب تعیین: ضریب تعیین یا R2 معیاری است که قوت رابطه میان متغیرهای مستقل و متغیر وابسته را تشریح میکند. مقدار این ضریب درواقع مشخصکنندهی آن است که چند درصد از تغییرات متغیر وابسته توسط متغیرهای مستقل مدل توضیح داده میشود. ضریب تعیین مدل پژوهش حاضر گویای آناست که 55 درصد از تغییرات شاخص کل بورس اوراق بهادار توسط چهار متغیر مستقل توضیح داده میشود. ضریب تعیین تعدیلشده: نقطهضعف ضریب تعیین این است که با افزایش تعداد متغیرهای مستقل وکنترلی مدل، مقدار آن نیز افزایش مییابد. لذا برای رفع این مشکل، با تعدیل درجهی آزادی در مخرج کسر، ضریب تعیین تعدیل میشود. برخلاف ضریب تعیین، ضریب تعدیلشده تنها در صورتیکه متغیر مستقل اثر معناداری بر متغیر وابسته داشته باشد، افزایش مییابد و اثر متغیرهای بیمعنی را حذف میکند. درنتیجه همیشه مقدار ضریب تعیین تعدیلشده کمتر یا مساوی ضریب تعیین به دست میآید و نسبت به ضریب تعیین نیز معیار قابل اتکاتری است. آماره دوربین واتسون: پس از تخمین مدل میتوانیم برای تشخیص استقلال پسماندها، از آماره دوربین واتسون نیز استفاده کنیم. بهطورکلی میتوان گفت که اگر مقدار آماره دوربین واتسون در فاصلهی بین 5/1 تا 5/2 قرار داشته باشد، میتوان استقلال باقیماندهها را پذیرفت. با توجه به اینکه آماره دوربین واتسون 85/1 به دست آمده است، پس در مدل پژوهش با مشکل خودهمبستگی جملات پسماند روبرو نیستیم.
نتیجهگیری و پیشنهادها سازمان بورس اوراق بهادار بهعنوان یکی از مهمترین ارکان بازار سرمایه در کشور میتواند ضمن تأمین منابع مالی مورد نیاز شرکتها و هدایت پساندازهای راکد در کشور و سوق دادن آنها به سمت تولید، رشد تولید و کاهش بیکاری را سرعت بخشد. با افزایش تعداد شرکتهای پذیرفتهشده در بورس و اوراق بهادار و تأمین مالی شرکتها از طریق بازار سرمایه، این بازار ضمن کنترل سفتهبازی، میتواند با کاهش تقاضا برای تأمین مالی توسط این شرکتها از طریق سیستم بانکی به کنترل نرخ بهره و تورم کمک نماید. با توجه به یافتههای پژوهش افزایش نرخ ارز واقعی در طی زمان، باعث تقویت رقابتپذیری محصولات شرکتهای بورسی در بازارهای داخلی و خارجی میگردد و درنتیجه شرکتهای بورسی صادراتی با شدت بیشتر از لحاظ کسب سود و فزایش تولید تحت تأثیر قرار میگیرند. همچنین محصولات شرکتهای بورسی غیر صادراتی نیز با افزایش نرخ ارز واقعیت وان رقابتپذیری بهتری در مقابل محصولات وارداتی خارجی کسب میکنند.از طرف دیگر افزایش نرخ ارز ارزش داراییهایشرکتهای بورسی را افزایش میدهند، در این حالت با افزایش نرخ ارز و بهبود وضعیت درآمدی شرکتها، تقاضا برای خرید سهام شرکتها افزایش مییابد و درنتیجه منجر به افزایش شاخص کل بورس اوراق بهادار در طی زمان میگردد. هرچند افزایش نرخ ارز منجر به بروز تورم داخلی و افزایش هزینه واردات ماشینآلات و مواد اولیه و غیره میگردد، اما زمانی که افزایش نرخ ارز بسیار بیشتر از تورم داخلی باشد، قدرت رقابتپذیری شرکتها را افزایش میدهد.بنابراین بانک مرکزی با کنترل نرخ تورم میتوانند میتواند اثرات افزایش نرخ ارزبر شاخص کل بورش و رشد اقتصادی را تقویت نماید. با افزایش قیمت نفت، انتظار افزایش رونق اقتصادی شکل میگردد و این انتظارات میتوانند زمینه افزایش شاخص قیمت سهام را فراهم آورد. از آنجاییکه رشد اقتصادی باعث افزایش ظرفیت تولیدی و تقاضا در اقتصاد میگردد،بنابراین رشد اقتصادی مثبت تأثیر مثبت بر شاخص کل بورس اوراق بهادار میگذارد. چون بازار سرمایه در ایران یک بازار بسته است، رشد اقتصادی میتواند محرک شاخص بورس باشد. اگر بازارهای مالی کارا باشند، در این صورت قیمت داراییهای مالی باید تمام اطلاعات موجود قابل دسترس دربارهی ریسک و بازده را آشکار سازند. در این شرایط انتظار میرود داراییهایی که بازده مطمئن و نسبتاً بالا پیشنهاد میکنند، قیمتگذاری بالاتر داشته باشند.دو عامل در تعیین بازده حاصل از نگهداری سهم نقش دارند. اولین عامل حق سود سهم از درآمد شرکت است که اغلب به صورت سود تقسیمی پرداخت میشود. دومین عامل سود یا زیانی است که از ارزش فروش مجدد سهم به دست میآید. اگر قیمت سهم در دوره مالکیت افزایش یابد (یا کاهش یابد) در این صورت سود سرمایه (یا زیان) حاصل میشود. البته، این بازدهها قطعی نیستند. انگیزه خرید یا نگهداری یک سهم خاص باید بر مبنای بازده انتظاری آتی باشد، به شرط آنکه اطلاعات در همان زمان در دسترس باشند. دلایل تغییرات شاخص بورس به دو دسته تقسیم میشوند. اولی شامل هر عاملی است که میتواند بر روی جریان پرداختهای سود تقسیمی آتی تأثیر گذارد که به نوبه خود از سود شرکت به دست میآید و میتواند شامل هر چیزی از جمله پیشرفت تکنولوژیکی، تغییرات در ساختار مدیریت، مقررات خاص دولتی، وضعیت اقتصادی و تقاضای مصرفکننده، شرایط رقبای شرکت و غیره باشد. دومی عبارت است از نرخ بهره، که هزینهی فرصت نگهداری سهم را نشان میدهد، زیرا هر سرمایهگذاری همیشه میتواند به جای خرید سهام روی اوراق قرضه سرمایهگذاری کند. نرخ بهره بالاتر بدان معنی است که پرداختهای آتی سود تقسیمی به شدت تنزیل خواهند شد، که در این صورت قیمت سهم هم انتظار میرود کاهش یابد. شاخص کل بورس اوراق بهادار از در ابتدای سال 1398 و سه ماه اول سال 1399 به بالای یکمیلیون و دویست هزار واحد، با رشد حدود 582 درصد مواجه بوده است. رشد بسیار بالای شاخص عمدتاً ناشی از بهبود در عملکرد مدیریتی، افزایش بهرهوری، سودآوری و غیره شرکتها نبوده است،بله ناشیاز عوامل روانی، گروهی شدن رفتار معامله گران، بورسبازی، تمایل و افزایش شدید تقاضا برای خرید سهام منجر به شکلگیری حباب در این بازار گردیده است. در صورت ترکیدن حباب در بازار بورس، میتواند منجر به شکلگیری بحران مالی غیرقابلکنترل در اقتصاد و کاهش چشمگیر شاخص گردد. به سازمان بورس و اوراق بهادار و دولت پیشنهاد میشود با شفافسازی، برنامهریزی و نظارت و کنترل بیشتر از بروز نوسانات و بازدهیهای حبابی ممانعت به عمل آورد، تاضمن جلوگیری از بروز بحران در بازار بورس اوراق بهادار، سایر بازارها را با التهاب مواجه نسازد.
[1]- گروه مدیریت دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران، نویسنده مسئول. .n.seifollahi@uma.ac.ir [2]- گروه اقتصاد، دانشگاه تهران،تهران ،ایران. seifollahihamed75@gmail.com
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
مراجع | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
یادداشتها
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
آمار تعداد مشاهده مقاله: 811 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 371 |