تعداد نشریات | 418 |
تعداد شمارهها | 10,002 |
تعداد مقالات | 83,585 |
تعداد مشاهده مقاله | 78,086,690 |
تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 55,035,500 |
سازوکار اثرگذاری عوامل اقتصادی بر حجم سپرده بانکی در نظام بانکی ایران (آزمون درونزایی پول در مقابل برونزایی پول) | ||
اقتصاد مالی | ||
دوره 16، شماره 59، شهریور 1401، صفحه 179-200 اصل مقاله (598.21 K) | ||
نوع مقاله: علمی پژوهشی | ||
شناسه دیجیتال (DOI): 10.30495/fed.2022.694718 | ||
نویسندگان | ||
محمدرضا فعال نصیری1؛ رامین خوچیانی* 2؛ حمید آسایش2؛ سید حسین سجادی فر2 | ||
1گروه اقتصاد ، واحد الیگودرز، دانشگاه آزاد اسلامی، الیگودرز. ایران | ||
2گروه اقتصاد، دانشکده اقتصادی، دانشگاه آیت الله بروجردی، بروجرد. ایران | ||
چکیده | ||
چکیده هدف مطالعه حاضر بررسی سازوکار اثرگذاری عوامل اقتصادی بر حجم سپرده بانکی در نظام بانکی ایران است. برای این منظور ابتدا آزمون درونزایی در مقابل برونزایی پول با بررسی دو دیدگاه تطابق گرایان و ساختارگرایان مورد آزمون قرار گرفت و در ادامه اثرگذاری عوامل اقتصادی بر حجم سپرده بانکی در نظام بانکی ایران با رویکرد آستانهای (STAR) و براساس دادههای فصلی سالهای 1379− 1397 برآورد گردید. نتایج مدل گشتاورهای تعمیمیافته سیستمی نشان از تائید دو دیدگاه تطابق گرایان و ساختارگرایان برای اقتصاد ایران هست، اما درجه درونزایی پول در ایران کامل نیست، بنابراین نقش بانک مرکزی هم از طریق پایه پولی و هم ضریب فزاینده بر عرضه پول مهم است. همچنین برآورد نتایج مدل (STAR) نشان میدهد؛ متغیرهای نوسانات نرخ ارز و نرخ تورم، بحرانهای مالی جهانی تأثیر منفی و متغیرهای قیمت نفت، نقدینگی، نرخ سود سپرده بانکی و تسهیلات بانکی تأثیر مثبت بر حجم کل سپردههای بانکی دارند. با توجه به نتایج؛ یکی از چالشهایی که در شبکه بانکی ایران وجود دارد، مدیریت دولتی بانکها هست، لذا سیاستهای پولی بهعنوان منبع تأمین مالی و منشأ رانت است، بنابراین پیشنهاد میشود در جهت افزایش ایجاد نقدینگی بانکها و هدایت آن به بخش حقیقی اقتصاد، قوانینی در جهت کاهش دخالت دولت در بانکهای خصوصی و دولتی، برای بهبود فضای رقابتی و بانکی کشور تدوین گردد. | ||
کلیدواژهها | ||
واژههای کلیدی: عوامل اقتصادی، حجم سپرده بانکی، نظام بانکی ایران، مدل گشتاورهای تعمیمیافته سیستمی، مدل رویکرد آستانهای. طبقه بندی J؛ G21 | ||
اصل مقاله | ||
سازوکار اثرگذاری عوامل اقتصادی بر حجم سپرده بانکی در نظام بانکی ایران 2- نگاهی بر مصادیق درونزایی پولی و خلق پول 2-1- پساکینزی ها و نرخ بهره 2-2- خلق پول اعتباری فعالانه در راستای فعالیتهای مولد و نامولد در شرایط اقتصادی کشور
2-3- پیشینه تحقیق 3- ساختار مدل و دادهها (2) (3) (4) (5) (6) معادلات 7 تا 14 برای بررسی فرضیههای دیگر درونزایی پول، برآمده از دیدگاههای انطباق گرا و ساختارگرا ارائهشدهاند. چنانکه بحث شد، دیدگاه ساختارگرایی معتقد به رابطه دوسویه بین ماندههای پولی و ضرایب فزاینده پولی است. همچنین هر دو دیدگاه رابطهای دوسویه بین درآمد پولی و ماندههای پولی تصویر میکنند: (8) (9) (10) (11) (12) (13) (14) معنیداری ضرایب در معادلات فوق میتواند دوسویه بودن رابطه را نتیجه دهد. باید اشاره شود که دلیل این نتیجهگیری آن است که رابطه معکوس معادلات 7 تا 14 مفروض در نظر گرفتهشده و بر اساس بررسیهای تجربی اثباتشده است. در معادلات بالا: 4- نتایج برآورد مدل جدول شماره 3-1: نتایج حاصل از تخمین الگو به روش گشتاورهای تعمیمیافته سیستمی نتایج حاصل از تخمین مدل گشتاورهای تعمیمیافته سیستمی گویای این مطلب است که ضرایب اکثر متغیرهای اصلی و تأثیرگذار بر فرضیههای درونزایی پول بر اساس دیدگاههای انطباق گرا و ساختارگرا معنیدار و مطابق با شرایط اقتصاد ایران هست. اصلیترین متغیرهایی که در نتایج فرضیههای درونزایی پول بر اساس دیدگاههای انطباق گرا و ساختارگرا لازم و قابلتحلیل هست؛ ضرایب شیب متغیرها در 14 مدل بخش اول مطالعه شامل؛ C2، C4، C6، C8، C10، .... هست که بر اساس نتایج بهدستآمده میتوان گفت که فرضیات پساکینزی ها مبنی بر درونزا بودن عرضه پول در اقتصاد ایران تائید میشود. بهاینترتیب ارتباط دوسویه بین پایه پولی و اعتبارات بانکی، بین پول و نقدینگی با اعتبارات بانکی در 6 معادله اول و همچنین ارتباط دوسویه مابین ضریب فزاینده پول و نقدینگی با اعتبارات بانکی و بین پول و نقدینگی با تولید ناخالص داخلی در معادلات 7 تا 14مورد تائید قرار میگیرد که نشان از پذیرش فرضیههای انطباق گرایی و ساختارگرایی در اقتصاد ایران هست. پیروان دیدگاه درونزایی تطابق گرایان بیان میکنند که میزان درونزایی عرضه پول کامل است، درحالیکه دیدگاه ساختارگرایان نقش مقامات پولی را در تعیین عرضه پول مهم میدانند. پس از نتایج بهدستآمده که با دیدگاه ساختارگرایی برای عرضهی پول ایران تطابق دارد، استنتاج میشود که درجه درونزایی پول در ایران کامل نیست و نقش بانک مرکزی هم از طریق پایه پولی و هم ضریب فزاینده بر عرضهی پول مهم است. بطوریکه به ازای یک درصد افزایش در پایه پولی، 0.98 درصد اعتبارات بانکی افزایش مییابد و به ازای یک درصد افزایش در اعتبارات بانکی، 0.92 درصد پایه پولی افزایش مییابد. اگر حجم پول یک درصد افزایش یابد، 0.94 درصد اعتبارات بانکی افزایش خواهد یافت و به ازای یک درصد افزایش در اعتبارات بانکی، 0.95 درصد حجم پول افزایش مییابد. به ازای یک درصد افزایش در حجم نقدینگی، 0.97 درصد اعتبارات بانکی افزایش مییابد و به ازای یک درصد افزایش در اعتبارات بانکی، 0.93 درصد حجم نقدینگی افزایش مییابد. نتایج کمی و آماری برآوردی تحقیق همچنان که توضیح داده خواهد شد، با شرایط اقتصادی ایران تطابق دارد. ضریب تأثیر عرضه پول بر اعتبارات بیشتر از تأثیر اعتبارات بر عرضه پول است. چون در ساختار پولی ایران، عرضه پول متأثر از درآمدهای نفتی و در اختیار دولت هست، ازاینرو بر پایه پولی و ذخایر پولی مؤثر است. شورای پول و اعتبار نرخ سود بانکها را تعیین میکنند و مقامات پولی با اعمال سیاست پولی کیفی، میتوانند محدودیت مقداری در ارائه اعتبار اعمال کنند. مقامات پولی نقش مهمی در گسترش ذخایر پول و درنتیجه تعیین اعتباردارند. از طرف دیگر و در جهت عکس، رشد فعالیتهای اقتصادی، فشارهای هزینهای را به دلیل وقوع هزینهها قبل از درآمدها ایجاد میکند، سپس نیاز به اعتبارات بانکی افزایش مییابد. با اعطای اعتبار توسط نظام بانکی و تبدیل آن به درآمد برای صاحبان عوامل تولید سپردههای بانکی، عرضه پول افزایش مییابد، اما توان محدود کردن و تخصیص اعتبار توسط مقامات پولی، باعث کمتر شدن اعتبارات بر عرضه پول نسبت به ضریب تأثیر عرضهی پول بر اعتبارات شده است. همچنین ارتباط دوجانبه بین درآمد اسمی و اعتبارات کشور حاکی از آن است که بانکها نمیتوانند بیش ازآنچه بخش غیر بانکی میخواهد، وام دهند. بنابراین، با توجه به تعریف پول وسیع بهکاربرده شده که شامل سپردههای بانکی است، میزان وام وابسته به رفتار تعاملی بین بخش بانکی و غیر بانکی است. همچنین، از طرف دیگر، همانگونه که ساختارگرایان استدلال میکنند، وامهای بانکی، سپردهها را خلق میکنند که باعث افزایش تأمین مالی در تقاضای کل میشود. این مسئله به نویه خود بر درآمد اسمی بانکها و تقاضای کل پول دوره بعد تأثیر میگذارد. به علت عدم وجود یا توسعهنیافتگی سایر نهادهای مالی و واسطههای مالی دیگر در ایران، بانکها در تأمین مالی تولیدات اهمیت ویژهای پیداکردهاند. در مقابل، محدودیتهای مقداری اعتبارات و کنترل مقامات پولی ایران باعث میگردد که ضریب تأثیر GDP بر پول نسبتاً کمتر باشد.
4-2- بخش دوم مطالعه؛ آزمون اثرگذاری عوامل اقتصادی بر حجم سپرده بانکی در نظام بانکی ایران: جدول2. نتایج برآورد مدل GARCH پس از برآورد مدل، داده بهدستآمده را بانام EX وارد مدل اصلی تحقیق مینماییم. 4-2-2-آزمون خطی بودن، انتخاب متغیر انتقال و نوع مدل جدول 3: آزمون خطی بودن، انتخاب متغیر انتقال و نوع مدل
جدول (4). برآورد الگو بهوسیله مدل LSTR 4-2-4- آزمونهای تشخیصی جدول 3-5. آزمون همبستگی سریالی پسماندها
5- جمعبندی و نتیجهگیری
| ||
مراجع | ||
فهرست منابع افشین نیا، منوچهر (1377)؛ "برآورد تأثیر تغییرات بلندمدت حجم پول و نقدینگی بر سطح عمومی قیمتها در ایران"، فصلنامه پژوهشنامه بازرگانی، شماره 8، مؤسسه مطالعات و پژوهشهای بازرگانی، تهران. 40-19 بدری و زمان زاده،حمید (1396)؛ تحلیل رفتار ترازنامه نظام بانکی در خلق نقدینگی و پیامدهای آن در اقتصاد؛ فصلنامه پژوهشهای پولی-بانکی، سال ۱۰ شماره ۳۴ حاجی شاه وردی دنیا (1398) طراحی سیستم پیشهشداردهنده بحران بانکی نظام مند در بازار مالی ایران (با کاربرد زنجیرههای مارکوفی( فصلنامـه اقتصاد مالی سال سیزدهم / شماره 74 / تابستان 1398 صفحه 135 تا 153 دژپسند، فرهاد (1398) تحلیل عوامل موثر بر بهرهوری کل عوامل:مطالعه موردی بانکهای منتخب تخصصی و تجاری دولتی و خصوصی ایران فصلنامـه اقتصاد مالی سال سیزدهم / شماره 94 / زمستان 1398 صفحه 153 تا 182 دولتآبادی، میترا (1391). بررسی عوامل مؤثر بر تفاوت نرخ سود دریافتی و پرداختی (spread) در بانکهای و دولتی و بانکهای خصوصی ایران، پایاننامه دکتری، دانشگاه الزهرا (س). رضایی پور، محمد. نجارزارده، ابوالفضل. و ذوالفقاری، مهدی. (1391). بررسی رفتار سپردهگذاران بلندمدت نسبت به تغییرات نرخ بهره بانکی. فصلنامه پژوهشها و سیاستهای اقتصادی، سال 20، شماره 63، 170-155. شاکری، عباس ( 1394 ) مقدمهای بر اقتصاد ایران – تهران، نشر: رافع شهیکی تاش، محمد نبی. محمود پور، کامران. و نایینی، مهلا. (1394). بررسی ارتباط میان ساختار بازار و ضریب سودآوری در نظام بانکی ایران (رهیافت scp). فصلنامه روند، سال 22، شماره 72. 37-13. صفری سعیده (1398) بررسی تأثیر عوامل اقتصادی بر حجم سپردههای بانکهای خصوصی منتخب در ایران فصلنامـه اقتصاد مالی سال سیزدهم / شماره 74 / تابستان 1398 صفحه 199 تا 216 عباسی، لیلا. (1381). بررسی عوامل مؤثر بر تفاوت نرخ سود (سود دریافتی منهای سـود پرداختـی) در سیسـتم بـانکی ایـران، پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی. عزتی، مرتضی. عاقلی، لطفعلی. و کشاورز ساجی، نفیسه. (1395). عوامل مؤثر بر سودآوری بانکهای اسلامی (کشورهای عضو سازمان اجلاس اسلامی). فصلنامه اقتصاد و بانکداری اسلامی، شماره 15، 153-139. کلان زراء نژاد، منصور و مهر مسعود، سعادت (1386)؛ عرضه پول در اقتصاد ایران؛ پژوهشنامه بازرگانی، شماره45 مهدوی مزده، ابوالقاسم؛ دادجوی توکلی، عباس و عسکری، آرین ( 1397 ) عوامل نامولد خلق سپردههای بانکی در اقتصاد ایران؛ بیست و هشتمین همایش سیاستهای پولی و ارزی همتی مریم، جلالی نایینی سید احمدرضا ( 1392)، تخمین توابع خطی و غیرخطی سیاست پولی در ایران، فصلنامه پژوهشهای پولی-بانکی، شماره 1 جلد ۸ صفحات ۱-۳۰ Andries, A. M. and Capraru, B ,(2012); Impact of financial liberalization on banking sectors performancefrom CEEC, PLoS ONE, 8 (3), 1-2 Bernanke, B. S. (2017). Federal Reserve policy in an international context. IMF Economic Review, 65(1), 5-36. Bikker, J. A., & Gerritsen, D. F. (2018). Determinants of Interest Rates on Time Deposits and Savings Accounts: International Review of Finance, 18(2), 169-216 Ingham, G. (2013). The nature of money. John Wiley & Sons ; Federal Reserve Bank of St. Louis Review, 92(6), 465-479 Krishnamurthy, A., & Vissing-Jorgensen, A. (2011). The effects of quantitative easing on interest rates: channels and implications for policy (No. w17555). Edward Elgar, pp. 17–34.Lavoie, M. (2011), ‘Money, credit and central banks in post-Keynesian economics’,in E. Hein and E. Stockhammer (eds), UK and Northampton,MA, USA, pp. 34–60 Mann, G., (2013) ‘Monetary Exception: Labour Distribution and Money in Capitalism’, Capital and Class, 37, 2 (2013) for a Mann, G ‘Monetary Exception:, Capital and Class, 37, 2 for a penetrating analysis). Martin, R. (2011). The local geographies of the financial crisis: from the housing bubble to economic recession and beyond. Journal of Economic Geography, 11(4) Mishkin, F. S. (2011). Monetary policy strategy: lessons from the crisis (No. w16755). National Bureau of Economic Research Rochon Louis-Philippe , Sergio Rossi (2017) " Advances in Endogenous Money Analysis , Edward Elgar Publishing, Oct 27, 2017 Smithin, J. (2013), ‘Keynes’s theories of money and banking in the Treatise and General Theory’, Review of Keynesian Economics, 2 (2), 242–56 Smithin, J. (2016), ‘Endogenous money, fiscal policy, interest rates and the exchange rate regime: a comment on Palley, Tymoigne, and Wray’, Review of Political Economy, 28 (1), 64–78 Werner, R. A. (2016). A lost century in economics: Three theories of banking and the conclusive evidence. International Review of Financial Analysis, 46, 361-379 | ||
آمار تعداد مشاهده مقاله: 904 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 221 |